Uzmanlar UAD'nin Myanmar kararını Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımın tescili saydı
Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı, Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davada Myanmar'ın 2017'deki operasyonlarda Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti. Uzmanlar, kararın Arakanlı Müslümanların yıllardır dile getirdiği soykırım iddiasını hukuken tescil ettiğini değerlendirdi.
- Divan, Myanmar'ın 2017'deki operasyonlarında Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti.
- Divan, tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
- Karar, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara tazminat ödemesini ve yerinden edilenlerin güvenli dönüşünü öngörüyor.
- Prof. Dr. Kjell Anderson, Divan'ın Myanmar'ın alternatif açıklamalarını tek tek incelediğini söyledi.
- Nay San Lwin, Myanmar'ın karara uyup uymayacağını bilmediklerini belirtti.
Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davada kararını açıkladı. Divan, Myanmar'ın 2017'deki “temizleme operasyonları” sırasında Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti ve tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
Divan, Myanmar'ın “terörle mücadele” savunmasını reddetti. Uzmanlara göre karar, Arakanlı Müslümanların onlarca yıldır dile getirdiği soykırım iddiasını hukuken tescil etti. Kararla Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara grup olarak ve bireysel olarak tazminat ödemesine, yerinden edilenlerin güvenli, gönüllü ve onurlu biçimde dönmesini sağlamasına ve failleri yargılamasına hükmedildi.
Manitoba Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde soykırım üzerine çalışan Prof. Dr. Kjell Anderson, insan hakları kuruluşu Fortify Rights'ın Direktörü John Quinley ve Arakan Rohingya Ulusal Konseyi Eş Başkanı Nay San Lwin, kararı ve olası etkilerini değerlendirdi.
Anderson, Divan'ın Bosna Hersek ve Hırvatistan davalarında geliştirdiği “tek makul çıkarım” standardını koruduğunu, ancak Myanmar'ın öne sürdüğü her alternatif açıklamayı tek tek incelediğini söyledi. Myanmar'ın 2016 ve 2017 operasyonlarını terörle mücadele olarak savunduğunu hatırlatan Anderson, hükümetin yürüttüğü kampanyanın yaşananla kıyaslanamayacak kadar orantısız olduğunu vurguladı. Divan'ın özellikle çocukların kasten öldürülmesine dikkat çektiğini belirten Anderson, yerinden edilmiş kişilerin kamplarına yönelik saldırılara da değindi.
Anderson, Divan'ın kararda “kısmen yok etme” kavramını öne çıkardığını ve bir grubun “önemli bir kısmının” hedef alınan gruba göre değerlendirilmesi gerektiğine hükmettiğini kaydetti. Anderson, bu gerekçenin Gazze'de İsrail'e yönelik tartışmalar açısından da düşündürücü olduğunu belirterek “Bence İsrail bunu kesinlikle dinliyor” dedi.
Quinley, kararın açıklanmasını Bangladeş'teki 15 numaralı kampta Arakanlı Müslüman mültecilerle birlikte izlediğini söyledi. Mültecilerin yıllardır yaşadıklarını soykırım olarak adlandırdığını belirten Quinley, kampta insanların alkışladığını, bağırdığını ve bazılarının ağladığını anlattı. Quinley, Myanmar'ın karara uyup uymayacağı konusunda ise endişelerini dile getirdi.
Quinley, Min Aung Hlaing gibi bireysel failler ile Myanmar ordusunun üst düzey yetkililerinden gerçek anlamda hesap sorulmazsa daha fazla vahşet yaşanabileceği uyarısını yaptı. Arakan eyaletinin büyük bölümünün Arakan Ordusu'nun kontrolünde olduğunu belirten Quinley, bölge ülkelerinin Myanmar'ın yasa dışı rejimiyle ilişkilerinde daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Nay San Lwin ise zulmün 2017'de değil, 1950'ler ve 1970'lerden itibaren başladığını ve beş on yılı aşkın süredir acı çekildiğini belirtti. Lwin, dava UAD'ye taşındıktan yaklaşık yedi yıl sonra karar çıktığını söyleyerek “Bu adaletin başlangıcı” dedi. Lwin, Divan'ın Arakanlı Müslümanların ayrı bir etnik grup olduğunu tespit etmesinin önemli olduğunu da vurguladı.