Türk Dünyasında Medya İşbirliği: Dezenformasyon ve Yapay Zeka Masada

Kazakistan'ın başkenti Astana'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Medya ve Enformasyondan Sorumlu Bakanlar ve Üst Düzey Yetkililer 8. Toplantısı'nda, üye ülkeler arasındaki medya iş birliği, dezenformasyonla mücadele ve medya alanında yapay zekanın kullanımı ele alındı.

Kazakistan Kültür ve Enformasyon Bakanlığı'nın ev sahipliğinde, Astana'daki Bağımsızlık Sarayı'nda gerçekleşen toplantıya Kazakistan, Azerbaycan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın üst düzey yetkilileri ile TDT Genel Sekreterliği temsilcileri katıldı. Türkiye'yi ise Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ferhat Pirinççi temsil etti.

Pirinççi, konuşmasında Türk dünyasındaki ülkeler arasında iş birliği ve dayanışmanın ortak tarih, kültür ve kardeşlik bağlarına dayanarak güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Teşkilatın kuruluşundan itibaren "Dilde, fikirde, işte birlik" ilkesiyle hareket ettiğini ve istikrarlı bir iş birliği modeli oluşturduğunu belirten Pirinççi, Türk dünyasındaki birlik ve beraberliğin hem bugünün hem de ortak geleceğin güvencesi olduğunu ifade etti. Ayrıca KKTC'nin Türk dünyasının ortak platformlarında yer almasının önemine dikkat çekerek, "KKTC'nin bulunmadığı bir Türk dünyası aile fotoğrafı her zaman eksik kalacaktır" dedi.

Dijital çağda bilginin hızla yayıldığını ve medyanın bilginin üretilmesi ve toplumlara ulaştırılmasındaki merkezi rolünü hatırlatan Pirinççi, doğru ve güvenilir bilgi akışının sağlanmasının ve dezenformasyonla mücadelenin her zamankinden daha kritik hale geldiğini söyledi. Ulusal bilgi alanlarının güvenilir bilgi temelinde güçlendirilmesi ve dezenformasyona karşı dayanıklılığın artırılması için ülkeler arasında ortak anlayış ve kapasitenin geliştirilmesi gerektiğini kaydetti. Toplantının "Yapay Zeka Çağında TDT Üye Devletlerinin Bilgi Politikası" temasıyla yapılmasını isabetli bulan Pirinççi, yapay zekanın fırsatlarıyla birlikte risk ve sorumluluklarının da kapsamlı biçimde ele alınması gerektiğini belirtti.

Pirinççi, medya okuryazarlığının geliştirilmesi, dijital medya kapasitesinin artırılması, medya çalışanlarının eğitimi, ortak içerik ve projeler ile yapay zekadan etkin yararlanmanın öncelikli çalışma alanları olduğunu anlattı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı olarak bilgi ve tecrübe paylaşımını artırmaya ve yeni iş birliği alanları oluşturmaya hazır olduklarını da sözlerine ekledi. Yapay zekanın içerik üretimi ve veri analizinde önemli imkanlar sunduğunu, ancak sahte içerik ve dezenformasyon gibi ciddi risklere de yol açtığını söyleyen Pirinççi, dijital ortamdaki hibrit tehditlere ve bilgi manipülasyonlarına karşı ortak mücadelenin gerekliliğine işaret etti. 15 Mayıs'taki TDT Gayriresmi Zirvesi'nde alınan Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Eylem Planı kararlarını memnuniyetle karşıladıklarını da bildirdi.

Türkiye'nin "Türkiye Yüzyılı-Dijital Türkiye" vizyonu çerçevesinde yapay zekayı öncelikli alanlardan biri olarak gördüğünü aktaran Pirinççi, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030) kapsamında güvenli, yerli ve kamusal bir yapay zeka ekosisteminin kurulmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü açıkladı. 2022'de kurulan Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin (DMM) birikiminin mayıs ayında Hugging Face platformu üzerinden uluslararası açık veri ekosistemine aktarıldığını belirten Pirinççi, bu adımın Türkçe dezenformasyon tespit modellerinin geliştirilmesine ve akademik çalışmalara katkı sağlamayı amaçladığını söyledi. Ayrıca 20 Mayıs'ta Ankara'da düzenlenen Dezenformasyonla Mücadele Ulusal Gençlik Zirvesi'ne de dikkat çekti.

Kriz dönemlerinde hızlı bilgilendirme, erken uyarı mekanizmaları ve medya okuryazarlığına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Pirinççi, Türk dünyası ülkeleri arasında bu alanlarda tecrübe paylaşımının artırılmasını istedi. Türkiye'nin TDT dönem başkanlığı boyunca kurumsal iş birliğinin ve küresel görünürlüğün geliştirilmesinin hedeflendiğini, öncelikli konulardan birinin ortak bilgi alanının oluşturulması olduğunu ifade etti. Bu alanın gelişimini destekleyecek platformlar için iş birliğine hazır olduklarını kaydeden Pirinççi, Özbekistan'ın önerdiği "TDT Üye Devletleri Arasında Televizyon ve Radyo Programlarının Karşılıklı Yayınlanması Hakkında Anlaşma" taslağına ilişkin Türkiye'nin görüşlerinin süreç boyunca iletildiğini söyledi.

Pirinççi, yayıncılık alanında içerik paylaşımı, ortak yapım, eğitim ve tecrübe aktarımını hedefleyen Türk Yayın Ağı'nın toplantıda ele alınmasından memnuniyet duyduğunu belirtti. Yayıncılıkla ilgili konuların ve önerilerin ağ bünyesinde kurulacak komitelerde değerlendirileceğini kaydeden Pirinççi, TDT ve ortak değerlerin uluslararası görünürlüğünün artırılmasında medya ve enformasyon iş birliklerinin büyük önem taşıdığını vurgulayarak 2027 yılı eylem planına başarılar diledi.

Toplantıda Kazakistan Kültür ve Enformasyon Bakan Yardımcısı Kanat Iskakov, Azerbaycan Medya ve Yayın Konseyi Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanı Rasim Bagirov, Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikaları Bakan Yardımcısı Salkın Sarnogoyeva, Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Medya İçerik Hazırlama Merkezi Müdürü Kobuljon Ahmedov ve TDT Genel Sekreter Yardımcısı Ömer Kocaman da yer aldı. Görüşmelerde dezenformasyonla mücadele, ortak medya içerikleri, medya okuryazarlığı, medya çalışanları arasında tecrübe paylaşımı, genç gazetecilere yönelik eğitimler ve medyada yapay zekanın kullanımı öne çıktı. Bir sonraki toplantının Kırgızistan'da yapılması kararlaştırıldı.