Polonya'da Anayasa Mahkemesi başkanları görevden uzaklaştırıldı

Polonya'da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Bartlomiej Sochanski'nin görevlerinden uzaklaştırıldıkları duyurulmasının ardından mahkeme binası önünde gösteri ve polis ablukası sürüyor. Mahkemenin internet sitesinde yerel saatle 18.00 sularında yayımlanan duyuruda iki ismin görevden uzaklaştırıldığı bildirildi.

Polonya basınına göre olayların ardından binanın önünde Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi toplandı ve mahkeme binası polis ablukasına alındı. Polis, bazı göstericilerin mahkemenin çitlerini aşması ile bazılarının polis memurlarına çeşitli cisimler atmasının ardından 3 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Swieczkowski ve yardımcısının uzaklaştırılmasının ardından en kıdemli yargıç Anna Korwin-Piotrowska mahkemenin yönetimini üstlendi.

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Senegal'e yaptığı ziyareti yarıda keserek ülkesine döndü. X hesabındaki paylaşımında "Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanının Polonya'da olması gerekiyor. Senegal'e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum." ifadelerini kullandı. Senegal'e gitmek üzere havalanan uçağı İspanya üzerinden Polonya'ya dönüş rotasına girdi. Flightradar24 verilerine göre dönüş uçuşunu 1 milyondan fazla kişi takip etti; Cumhurbaşkanlığı daha sonra Nawrocki'nin Polonya'ya ulaştığını açıkladı.

Nawrocki, Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüştü. Ardından Anayasa Mahkemesi binasına gelen Nawrocki ile mahkeme yargıçları arasında, Nawrocki'nin binaya girmeye çalıştığı sırada arbede yaşandı. Taraflar yaşanan fiziksel müdahale konusunda birbirlerini suçladı; Nawrocki daha sonra alandan ayrıldı.

Başbakan Donald Tusk, X hesabından yaptığı paylaşımda "Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok." ifadelerini kullandı. Tusk, daha önce Swieczkowski'yi parlamentodaki çoğunluğun mahkemeye seçilen yargıçların görevlerine başlamalarını engellemekle suçlamıştı.

ABD'nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose, X'ten yaptığı paylaşımda Polonya'daki gelişmelerden endişe duyduğunu belirterek ülkedeki siyasi gerilimin şiddete dönüşmemesi ve tarafların itidal göstermesi çağrısında bulundu. Rose, ABD'nin Polonya'nın istikrarını, güvenliğini ve demokratik geleceğini önemsediğini vurgulayarak ülkenin gücünün halkından, kurumlarından ve hukukun üstünlüğüne bağlılığından kaynaklandığını ifade etti.

Öte yandan Polonya'nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch ile Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch yaşanan olaylardan dolayı istifa etti. Polonya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı vesilesiyle bulunduğu ABD'nin Atlanta kentinde düzenlediği basın toplantısında Anayasa Mahkemesindeki polis müdahalesini savunmuştu. Sikorski, müdahalenin usulüne uygun seçilmiş yargıçların mahkemenin çalışmalarını yeniden başlatabilmesi amacıyla yapıldığını belirtmişti.

Polonya'da yargı atamaları konusunda uzun süredir devam eden siyasi anlaşmazlık, Anayasa Mahkemesinin çalışmalarını fiilen durma noktasına getirmiş durumda. Swieczkowski, PiS hükümeti döneminde Şubat 2022'de Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçilmiş, 9 Aralık 2024'te dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına atanmıştı. Donald Tusk liderliğindeki Avrupa yanlısı hükümet ise 2023 yılında yargının bağımsızlığını yeniden tesis etme vaadiyle iktidara gelmişti.