Küresel piyasalar yoğun veri haftasına odaklanırken yapay zeka endişesi öne çıktı

Gelecek hafta dünya genelinde ekim ayı öncü sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi verileri açıklanacak. ABD'de bilanço sezonu hızlanırken teknoloji devi Meta ile elektrikli otomobil üreticisi Tesla'nın finansal sonuçları da yatırımcıların yakın takibinde olacak. Yurt içinde ise gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın faiz kararına çevrildi. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, TCMB'nin ekim ayında politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekmesini bekliyor.

Bu hafta küresel pay piyasaları, ABD'de açıklanan enflasyon verileri, Orta Doğu'daki gelişmeler ve yapay zeka alanındaki haberlerin etkisiyle dalgalı bir seyir izledi. Piyasalar haftaya enerji arzına ilişkin gelişmelerle temkinli bir iyimserlikle başlasa da hafta ortasında açıklanan enflasyon verileri ve yapay zeka yatırımlarını etkileyebilecek gelişmeler yön arayışını sürdürmesine neden oldu. Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna kaynaklı jeopolitik riskler enerji maliyetlerini yükseltti. Bu etkiyle ABD'de yıllık enflasyon son dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Alt kalemlere bakıldığında, yükselen enerji fiyatlarının TÜFE'deki artışta belirleyici olmayı sürdürdüğü görüldü.

Enflasyon verisinin tahminleri aşması, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) yakın dönemde faiz artırabileceği beklentisini güçlendirdi. Para piyasalarında Fed'in gelecek yılın sonuna kadar üç kez faiz artırımına gidebileceği fiyatlanırken, tahvil faizleri ve dolar endeksi haftayı düşüşle tamamladı. Teknoloji ve yarı iletken sektöründeki satış baskısı yatırımcıları devlet tahvillerine yöneltti. Yüksek faizlerin, ABD ekonomisinin ana motorlarından biri haline gelen yapay zeka yatırımlarını olumsuz etkileyebileceği ve büyümede risk yaratabileceği endişesi de etkili oldu. Çinli çip üreticisi CXMT'nin çip geliştirmesinde ilerleme kaydettiğine dair haberler ise küresel teknoloji hisselerindeki satış baskısını artırdı. Şirketin çiplerinin mevcut alternatiflerden daha düşük maliyetle üretilip üretilemeyeceği tartışması, sektörde rekabetin artabileceği ve büyük teknoloji şirketlerinin karlılığının zarar görebileceği kaygısını doğurdu.

Fed Başkanı Kevin Warsh, Tayland'ın başkenti Bangkok'ta düzenlenen IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları kapsamındaki bir etkinlikte, gelecek toplantılardaki kararlara ilişkin yön vermekten kaçındı. Warsh, Fed'in fiyat istikrarını sağlama konusundaki kararlılığını vurgularken toplantılara dair önceden yargıda bulunmadığını söyledi. New York Fed Başkanı John Williams ise Fed'in bu yıl bir kez daha faiz artırmasının gerekebileceği görüşünü koruduğunu, ancak bunun ardından daha fazla artırım yapılması gerektiğine inanmadığını belirtti. Williams, dezenflasyonist güçlerin hâlâ etkili olduğuna inandığını ve gelecek yıl enflasyonun önemli ölçüde gerileyeceğini öngördüğünü ifade etti. Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack ise enflasyonun yüzde 2 seviyesine dönmesi için kısıtlayıcı bir para politikası duruşunun uygun olacağını dile getirdi.

Bu gelişmelerin ardından ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 15 baz puan gerileyerek yüzde 5,09 seviyesinde haftayı tamamladı. Dolar endeksi haftalık bazda yüzde 0,4 düşüşle 101,8 seviyesine indi ve dört haftalık yükseliş serisini sonlandırdı. Fed'in bu ay faiz artırmayacağı yönündeki beklenti güçlenirken, gelecek toplantılara ilişkin şahin beklentilerin sürmesi altın üzerinde baskı oluşturdu. Altının ons fiyatı yüzde 0,7 düşüşle 4 bin 165 dolara geriledi. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 4,75 artışla 109,69 dolardan kapandı.

ABD'de pay piyasaları bu hafta karışık bir seyir izledi. Haftalık bazda S&P 500 endeksi yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,48 geriledi. Dow Jones endeksi ise yüzde 0,67 yükseldi. Makroekonomik veriler tarafında Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) eylülde aylık yüzde 1,3, yıllık yüzde 6,3 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Üretici enflasyonu aylık bazda Mart 2022'den, yıllık bazda ise Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. TÜFE verisinin ardından ÜFE'deki hızlanmanın kalıcı fiyat baskısına ilişkin endişeleri artırdığı belirtildi. Bankacılık tarafında Morgan Stanley'nin karı ve geliri üçüncü çeyrekte beklentileri aştı. 1,2 milyar dolarlık idari para cezası kaydeden Bank of America'nın karı yüzde 17 azalarak 6,9 milyar dolara indi ve banka beklentileri karşılayamadı. JPMorgan Chase'in karı ve geliri beklentinin altında kaldı. Goldman Sachs'ın geliri yüzde 23 artarak 18,7 milyar dolara yükseldi. Wells Fargo'nun net karı yüzde 6 artışla 5,95 milyar dolara, Citigroup'un net karı ise yüzde 40 artışla 5,2 milyar dolara çıktı. Gelecek hafta ABD'de konut başlangıçları, inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Conference Board öncü göstergeler endeksi, S&P Global PMI ve Michigan tüketici güven endeksi takip edilecek.

Avrupa borsaları, şirket bilançolarından gelen olumlu sinyaller ve enerji ile savunma sektörlerinin öncülüğünde pozitif bir seyir izledi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Fransa'daki mali krizi önlemek için çözümün ülkenin kendi mali politikalarında olduğunu söyledi. Bu açıklama, mali krizin eşiğindeki Fransa ekonomisinin toparlanabileceği yönündeki öngörüleri destekledi. Krizin bölge geneline yayılabileceği endişeleriyle değer kaybeden avro, dolar karşısında dört haftanın ardından haftalık bazda güçlendi. Avro/dolar paritesi yüzde 0,3 artışla 1,1240 seviyesine çıktı. Hollandalı yarı iletken ekipman üreticisi ASML, yapay zekaya yönelik güçlü talebin süreceğini teyit edip beklentilerini yükseltse de hisseleri küresel yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmelerin etkisiyle haftalık bazda yüzde 7,7 geriledi. Avro Bölgesi'nde eylül ayında TÜFE aylık yüzde 0,6, yıllık yüzde 2,5 arttı. Almanya'da TÜFE aylık ve yıllık bazda sırasıyla yüzde 0,6 ve yüzde 3,3 artarak beklentileri karşıladı. İngiltere'de ağustos ayında büyüme aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 2,1 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Bu gelişmelerle haftalık bazda FTSE 100 yüzde 3,09, DAX yüzde 2,14, CAC 40 yüzde 1,97 ve MIB 30 yüzde 0,21 yükseldi. Gelecek hafta Almanya'da ÜFE ve ZEW beklenti endeksi, İngiltere'de işsizlik oranı ve enflasyon, ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması ile Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi ve imalat ile hizmet PMI verileri takip edilecek.

Asya borsalarında teknoloji hisselerindeki satış baskısı sert düşüşlere yol açtı. Mevcut yapay zeka şirketlerinin yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler bölge piyasalarını olumsuz etkiledi. Güney Kore'de teknoloji ve yarı iletken ağırlıklı Kospi endeksi, son 18 yılın en sert haftalık düşüşünü kaydetti. SK Hynix'in hisseleri yüzde 24,33, Samsung Electronics'in hisseleri yüzde 17,75, LG Electronics'in hisseleri ise yüzde 15,36 geriledi. Çin'de açıklanan makroekonomik veriler de bölgenin odağında yer aldı. Ülkenin dış ticaret fazlası eylülde 133,5 milyar dolarla Ocak 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Çin'de eylül ayında ÜFE yıllık yüzde 5 artarak Haziran 2022'den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti. Beklenti yüzde 3,8 yönündeydi. TÜFE ise yıllık yüzde 0,9 artış gösterdi ve beklentinin altında kaldı. Yükselen enerji fiyatları üretici fiyatlarındaki artışta etkili olurken, düşük TÜFE verisi Çin'de iç talebin hâlâ canlı olmadığını ortaya koydu. Haftalık bazda Kospi yüzde 14,46, Hang Seng yüzde 0,10, Nikkei 225 yüzde 5,37 ve Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,56 düştü. Gelecek hafta Çin'de büyüme, sanayi üretimi ve perakende satış verileri, Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezi'nin faiz kararı, Japonya'da dış ticaret dengesi ve enflasyon verileri takip edilecek.

Yurt içinde satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 4,44 düşüşle 11.721,72 puandan kapandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların koordineli işlemleri de dahil olmak üzere sermaye piyasası suçlarıyla mücadeleyi güçlendirecek yasal düzenlemeleri 2027 yılı başına kadar tamamlamayı planladıklarını açıkladı. TCMB Başkanı Fatih Karahan, IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantılarında “Türkiye'de Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası” başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, fon çıkışlarının yurt içi yerleşiklerin Türk lirası cinsi varlıklara yönelik tercihinde kayda değer bir zayıflamaya yol açmadığını belirterek, yerleşiklerin Türk lirasına yönelik tercihinin genel olarak güçlü seyrini sürdürdüğünü söyledi. Dolar/TL haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,5 üzerinde 49,5140 seviyesinden tamamladı. Gelecek hafta yurt içinde reel kesim güven endeksi, kapasite kullanım oranı, TCMB faiz kararı ve tüketici güven endeksi verileri takip edilecek.