Küçükbaş üreticileri zarar ediyor, büyük peynir fabrikaları kâr marjını artırıyor
EPA’nın yeni raporu, Güney Kıbrıs’taki küçükbaş hayvan üreticilerinin litre başına zarar ettiğini ve büyük peynir fabrikalarının %14’e varan net kâr marjlarıyla sektördeki dengesizliği ortaya koydu. Üretimdeki dağılım ve yüksek yem ithalatı fiyatları yükseltiyor.
- Küçükbaş üreticileri litre başına zarar ediyor, büyük fabrikalar %14 kâr marjı elde ediyor.
- 84,3 milyon litre küçükbaş sütün %80’i doğrudan büyük peynir fabrikalarına satılıyor.
- İnek sütü üretiminde 7 fabrika hellim ihracatının %80’ini, 5 firma pazarın %74,6’sını kontrol ediyor.
- Taze inek sütü fiyatları AB ortalamasının kilogram başına 0,1358 euro üstünde.
Güney Kıbrıs Rekabeti Koruma Komisyonu (EPA), keçi, koyun ve inek sütü üretimi ile ticaretindeki dengesizlikleri inceleyen bir araştırma yayınladı. Araştırmaya göre, küçükbaş hayvan üreticileri litre başına zarar ederken, büyük peynir fabrikaları %14’e varan net kâr marjları elde ediyor.
2023 yılında 2.066 küçükbaş işletmesinin toplam 84,3 milyon litre süt sağladığı, bu sütün yalnızca %20’sinin organize üretici grupları aracılığıyla pazara sunulduğu ve geriye kalan %80’inin doğrudan büyük peynir fabrikalarına satıldığı belirlendi. Bu durum, üreticilerin pazarlık gücünü ciddi ölçüde zayıflatıyor.
İnek sütü sektöründe ise 275 işletme 300 milyon litre üretim gerçekleştiriyor. Kayıtlı 108 peynir fabrikasından 7 tanesi, hellim ihracatının %80’inden fazlasını yapıyor ve 5 büyük üretici pazarın %74,6’sını elinde tutuyor. Ayrıca, taze inek sütü fiyatları AB ortalamasının kilogram başına 0,1358 euro üzerinde seyrediyor; bu fark yüksek nakliye maliyetleri ve yem ithalatına %90’a varan bağımlılıktan kaynaklanıyor.
EPA’nın raporu, üreticiler ile büyük sanayi kuruluşları arasındaki kâr uçurumunu, ithal yem bağımlılığını ve Menşe İsmi Korumalı Hellim üretim çerçeve anlaşmasının fiyat oluşumundaki etkisini ortaya koyarak sektörde yapısal reform ihtiyacını vurguluyor.