Jeopolitik gerilim küresel borsaları baskılıyor, Brent petrol 110 dolara yaklaştı

Orta Doğu'daki gerilim, küresel piyasalarda risk iştahını zayıflatırken yatırımcılar bilanço sezonunun öncesinde temkinli davranıyor. ABD ile İran arasındaki çatışmaların yarattığı kaygılar, piyasalarda negatif bir seyrin sürmesine yol açıyor.

Arabulucular aracılığıyla bir anlaşmaya varılabileceği yönündeki beklentilerin ardından, ABD'nin İran'daki bir deniz üssüne saldırı düzenlediği haberleri geldi. Bu gelişme jeopolitik riskin yeniden yükselmesine neden olurken enerji arzına ilişkin endişeleri de artırdı.

Analistler, ABD ile İran arasındaki çatışmaların genişleme ihtimalinin risk algısını yüksek tuttuğunu ve petrol fiyatlarındaki artışın küresel ölçekte enflasyon kaygılarını canlı tuttuğunu dile getiriyor. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik yaptırım ve tarife muafiyeti kararının ardından Rus petrol ve yakıtının piyasaya daha fazla çıkabileceği beklentisi öne çıkıyor. Ancak Orta Doğu'daki gerilim ile enerji altyapısına yönelik saldırılar arz endişelerini sürdürüyor. Bu çerçevede Yemen'deki İran destekli Husilerin, son 48 saat içinde Suudi Arabistan'daki altı farklı bölgeye balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini öne sürmesi dikkat çekiyor. Bölgedeki tansiyonun enerji arzını tehdit etmesiyle aralık vadeli Brent petrolün varili 110 dolara yaklaştı ve bu durum bu hafta açıklanacak bilançolar öncesinde piyasalardaki hassasiyeti artırdı.

New York borsasında dün teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirketlerin hisselerinde toparlanma yaşanırken, riskler yeni işlem gününde Asya piyasalarına taşındı. Analistler, beklenen bilançolara duyulan iyimserliğin jeopolitik kaygıların bir kısmını gölgede bıraktığına dikkat çekiyor. Bugün dünya genelinde yoğun bir veri akışı da takip edilecek. ABD'de açıklanacak haftalık istihdam verilerinin, ülkedeki iş gücü piyasasının durumuna dair önemli ipuçları vermesi bekleniyor. Enflasyon endişelerinin sürdüğü ABD'de, Merkez Bankası Fed'in gelecek hafta politika faizini sabit tutacağı beklentisi de güçlü.

ABD'de ara seçimlere yönelik erken oy kullanma süreci bazı eyaletlerde başladı. Texas, Güney Carolina, Arkansas, Alaska ve Connecticut'ta seçmenler sandığa gitmeye başladı. Texas'ta 30 Ekim'e kadar erken oy kullanılabilecek. Seçim, 3 Kasım'da 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ile 100 sandalyeli Senatonun 33 koltuğu için yapılacak. Bu gelişmeler sürerken tahvil piyasalarında dalgalı bir seyir gözleniyor. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 6 baz puan artarak yüzde 5,15'e yükseldi, bugün ise yüzde 5,13 seviyesinde dengelendi. Dolar endeksi dün yükseldikten sonra bugün yüzde 0,2 düşüşle 101,7 seviyesinde işlem görüyor. Altının ons fiyatı yüzde 0,1 yükselişle 4 bin 143 dolardan satılıyor. New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq yüzde 1,11 yükselirken, Dow Jones yüzde 0,07 geriledi. Endeks vadeli kontratlar ise karışık bir başlangıç yaptı.

Fransa'da giderek şiddetlenen olaylar, bazı Avrupa ülkelerine de yayılarak bölge piyasalarında risk algısını yükseltti. Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, şiddet ve yağmalama olaylarının yaşandığı gösterilerin ardından valilere bazı bölgelerde kısmi sokağa çıkma yasağı uygulanması talimatı verdi. İtalya'da ise kamyon ve tır şoförlerinin artan akaryakıt fiyatlarını protesto etmek amacıyla güney bölgelerindeki yol ve liman girişlerini kapatmasının yayılmaya başladığı bildirildi. ABD Başkanı Trump, Fransa'daki olayların kaynağının göçmenler olduğu iddialarını reddederek durumun çok üzücü olduğunu belirtti ve yaşananların göçle, okullarla ya da başka bir konuyla ilgili olmadığını söyledi. Fransa hükümeti, 17 Eylül'de Sarı Yelekliler eylemlerinde zarar gören kamu mallarının ve binaların onarımı için yerel yönetimlere destek sağlamak üzere özel bir fon kuracağını açıkladı. Fransa'da 10 yıllık tahvil faizi 14 baz puan artarak yüzde 4,94'e çıkarken, Fransa-Almanya arasındaki faiz farkı 148 baz puana yükseldi. Avro, dolar karşısında toparlanma eğilimini sürdürüyor ve avro/dolar paritesi yüzde 0,2 artışla 1,1234 seviyesinde bulunuyor. Avrupa borsalarında İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,08, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 1,55, Almanya'da DAX 40 yüzde 1,18 ve Fransa'da CAC 40 yüzde 1,11 değer kaybetti. Endeks vadeli kontratlar da negatif bir başlangıç yaptı.

Asya piyasalarında satış baskısı öne çıkarken, Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezi, beklentilere paralel olarak 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5 seviyesinde sabit tuttu. Böylece bu iki vadedeki oranlarda son 17 aydır bir değişiklik yapılmadı. Orta Doğu'daki jeopolitik kaygılar ve enerji arzına ilişkin endişeler, Asya borsalarında yarı iletken sektörünün öncülüğündeki satışlarda etkili oldu. Yapay zeka yatırımlarının karlılığına yönelik kaygılar, bu alandaki maruziyeti yüksek olan Japonya merkezli SoftBank Group'un hisselerinde yüzde 6,2'lik düşüşe yol açtı. Analistler, SoftBank'ın yapay zeka yatırımlarını finanse etme ihtiyacı ile teknoloji şirketlerindeki yüksek payları nedeniyle sektördeki gelişmelere ve yatırımcı beklentilerindeki değişikliklere karşı daha hassas hale geldiğini belirtti. Kapanışa yakın saatlerde Japonya'da Nikkei 225 yüzde 1,4, Çin'de Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,4, Hong Kong'da Hang Seng yüzde 1,2 ve Güney Kore'de Kospi yüzde 4,3 geriledi.

Türkiye'de dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 2,49 değer kaybederek 11.430,14 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,23 yükseldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan atama kararıyla Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığı görevine Kutluhan Taşkın getirildi. Aynı kararla Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Mahmut Sütcü ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül görevden alındı. Dolar/TL dünkü kapanış olan 49,5440'tan bugün bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 49,5740'tan işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde uluslararası yatırım pozisyonu, yurt dışında ise ABD'de haftalık ADP özel sektör istihdamı, konut başlangıçları, Avro Bölgesi'nde cari işlemler dengesi, İngiltere'de işsizlik oranı ve Almanya'da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.300 ve 11.200 puanların destek, 11.500 ve 11.600 puanların direnç seviyesinde olduğu kaydedildi.

Bugün takip edilecek veriler şöyle: 09.00 Almanya eylül ayı ÜFE; 09.00 İngiltere ağustos ayı ILO işsizlik oranı; 10.00 Türkiye ağustos ayı net uluslararası yatırım pozisyonu; 11.00 Avro Bölgesi eylül ayı cari işlemler dengesi; 12.00 Almanya ekim ayı ZEW ekonomik beklentiler endeksi; 12.00 Avro Bölgesi ekim ayı ZEW ekonomik beklentiler endeksi; 12.00 Avro Bölgesi ağustos ayı inşaat üretimi; 15.15 ABD ekim ayı ADP haftalık istihdam değişimi; 15.30 ABD ekim ayı Philadelphia Fed imalat dışı aktivite endeksi; 15.30 ABD eylül ayı konut başlangıçları; 15.30 ABD eylül ayı inşaat izinleri; 17.00 ABD eylül ayı bekleyen konut satışları.