Holguin, genişletilmiş görüşme için ön şartları yineledi

Alithia gazetesine göre BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, yıl sonundan önce gayriresmi formatta genişletilmiş bir görüşme yapılabilmesi için GYÖ’ler, metodoloji ve özde ilerleme kaydedilmesini şart koştu. Holguin, Rum yönetiminin ise sonuç çıkabilmesi için “Kıbrıs Türk tarafının 19 öneri ve daha önce görüşülenler konusunda ‘siyasi irade göstermesi gerektiğini’” iddia ettiğine dikkat çekti.

Bir gazete, “19 Madde Durağanlığa Mazeret… Holguin Genişletilmiş Görüşmeyle İlgili Ön Şartları Tekrarladı Hükümet İse Önerilerine Cevap Arıyor” başlığıyla manşete taşıdığı haberinde, Rum yönetiminin açıklamalarındaki ve Rum Başkanlık Sarayı’nın rol algısındaki siyasi sorunun açıkça görülebildiğine dikkat çekti. Gazete, Holguin’in iki tarafın yapması gerekenleri anlatırken Rum Başkanlık Sarayı’nın önerilerine Kıbrıs Türk tarafının cevap vermesini öne çıkardığını belirtti. Holguin’in bu gazeteye verdiği söyleşide “siyasi iradenin, öneri üretmekle değil anlaşma ve uygulamayla olanağıyla değerlendirildiğini” söylediği de hatırlatıldı.

Holguin’in 9 Kasım’daki üçlü görüşme öncesinde pazartesi günü Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile görüşeceği belirtildi. Bir sonraki adım için üçlü görüşmede malzeme üretilmesi gerektiğine işaret edildi. Gazete ayrıca Rum yönetiminin Holguin’in liderler görüşmesine katılımının önemine dikkat çektiğini, ancak Holguin’in söyleşisinde rolünün kolaylaştırıcılık olduğunu açıkça ortaya koyduğunu yazdı. Genel Sekreter Antonio Guterres’in görevinin de görev süresinin son anına kadar çabalarını sürdürmek olduğu kaydedildi.

Politis gazetesinde Kiriakos Pieridis imzalı “Kıbrıs Sorununun Kapalı Penceresinde ‘Yeni Fikirler’” başlıklı analizde, Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis’in son zamanlarda 19 fikir ve öneriye atıf yaptığı, ancak bu fikirlerin neden şimdi, Guterres’in görevden ayrılmasına kısa bir süre kala sunulduğu sorgulandı. Hristodulidis’in fikirlerini Cumhurbaşkanı Erhürman’a ve eylülde New York’ta görüştüğü Genel Sekreter’e sözlü olarak sunduğu hatırlatıldı. Gazete “kesin olan şu ki bu fikirler demeti herhangi olumlu bir tepki almadı.” ifadesini kullandı.

19 öneri arasında yıllar içinde unutulmuş Maraş ile ilgili bir öneri ve bir geçiş noktasının da bulunduğu belirtildi. Bunların son iki yıl içinde görüşülenlerle ilgili olmayan ve yararı şüpheli şeyler olduğu kaydedildi. Hristodulidis’in 26 Ekim’de “Maraş Belediye Başkanı ve belediye meclis heyeti” ile yaptığı görüşmede kameralar önünde, kapalı Maraş ile ilgili önerisinin “yeni ve 2005’tekinden farklı” olduğunu iddia ettiği hatırlatıldı. Edinilen bilgilere dayanılarak bu görüşmede muhataplarından “fikrin zenginleştirilmesi ve lehine hareketlilik yaratılmasına katkıda bulunmalarını istediği” aktarıldı.

Öneriye göre ara bölge BM Barış Gücü’nün denetimine verilecek, ardından Rumların geri dönüşü için Maraş’a genişletilecek. Bunun karşılığında Mağusa Limanı’nın Avrupa gözetiminde doğrudan ticarete açılması ve Rum yönetiminin Barış Gücü’ne yaptığı maddi katkının artırılması önerildi. Analizde, Hristodulidis’in “yeni” önerisinin ilerleyebileceği kanaatini haklı gösterecek bir şey olmadığı, bugün bu konunun Mağusa Limanı’nın doğrudan ticarete açılması karşılığının çok üzerinde olduğuna işaret edildi.

Analizde, Glafkos Klerides’in 1994’te bu konuyu Ercan Havalimanı’nın açılmasına karşılık görüştüğü, 2005’te ise Ercan Havalimanı ve doğrudan ticaret paketinin de eklendiği kaydedildi. Ancak bu fikrin daha sonra Rum tarafınca terk edildiği belirtildi. Tek gerçekçi yolun kapsamlı çözüm olduğu, bu fırsatın da 2017’de yitirildiği hatırlatıldı. Hristodulidis’in Rum Yönetimi Başkanlığı’na gelişinden itibaren Maraş ile hiç ilgilenmediği, iki toplumun iş birliğini cesaretlendirmek için yeniden inşa planlarının da çekmecede kaldığı ifade edildi.

Yeni geçiş noktaları konusunda Hristodulidis’in Trodos’taki Kambu ve Çakistra köylerinin Gemikonağı ile birleştirilmesini önerdiği, ancak bu önerinin 4 yeni geçiş noktası paketine dahil olup olmadığının net olmadığı kaydedildi. Analizde şu ifadelere yer verildi: “Sanki bu taahhütten ve özellikle Haspolat geçiş noktasını görüşmekten kurtulmak isteniyor. Hristodulidis muhtemelen DİKO ve ELAM başta olmak üzere yeni geçiş noktası açılmasına kesinlikle karşı çıkan destekçileri arasında memnuniyetsizlik yaratmak istemiyor.”