Fidan İstanbul'da R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantılarına ev sahipliği yapacak

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 23 Ekim 2026 Cuma günü İstanbul'da R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan) ve R4+E3 (İngiltere, Almanya, Fransa) Dışişleri Bakanları Toplantıları'na ev sahipliği yapacak. Dışişleri kaynaklarından edinilen bilgiye göre toplantılar Fidan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek. Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan toplantılara katılacak. Bu yedi ülke, R4+E3 formatında ilk kez Türkiye'nin inisiyatifiyle bir araya gelecek.

Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz'deki durum, Yemen ile bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışları başta olmak üzere bölgesel konular ele alınacak. R4 ve E3 ülkeleri arasında ileride hayata geçirilebilecek işbirliği ve koordinasyon imkanlarının da görüşülmesi öngörülüyor.

Fidan'ın hitaplarında bölgesel güvenliğin öncelikle bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini ve Türkiye'nin bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulaması bekleniyor. Mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğinin de ifade edilmesi öngörülüyor. Fidan'ın, İsrail'in Filistin'deki devam eden işgali, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumu ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu'daki gerilimlerin temel nedeni olduğunu yinelemesi bekleniyor. Ayrıca tüm devletlerin Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek, iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınması gerektiğini belirtmesi; İsrail'in yasa dışı yerleşimleri genişletme adımlarına ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesine karşı uluslararası toplumun kararlı bir tutum sergilemesi ve İsrail üzerindeki baskıyı artırmasının önemine dikkat çekmesi bekleniyor.

ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğinin, askeri yöntemlerin kalıcı bir çözüm sunmadığı gibi bölgedeki kırılganlıkları tetiklediğinin ve daha geniş bir çatışma riskini beraberinde getirdiğinin kaydedilmesi öngörülüyor. Fidan'ın Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önem taşıdığını vurgulaması bekleniyor. Husilerin Suudi Arabistan'da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye'nin Suudi Arabistan'ın güvenliğinin korunmasına yönelik desteğini teyit etmesi ve Mekke Savunma İttifakı'nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışına işaret etmesi bekleniyor.

Fidan'ın Suriye'de istikrar ve refahın güçlendirilmesi doğrultusunda R4 ve E3 ülkelerinin kıymetli katkılar sunduğunu belirtmesi ve İsrail'in Suriye'yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğüne dikkat çekmesi öngörülüyor. Türkiye'nin kıyıdaş bir ülke olarak Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz'e yayılmasının önlenmesi ve Karadeniz'de sivil can kayıplarının son bulması için uyarılarını ve çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü kaydetmesi bekleniyor. Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik için yarattığı risklere dikkat çekmesi ve Türkiye'nin savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sonlandırılması için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi öngörülüyor.

R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu. R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart'ta Riyad'da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı yaptı. Bu formatta son toplantı BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül'de New York'ta düzenlendi. Almanya, İngiltere ve Fransa'dan oluşan E3 mekanizması ise 2003'ten bu yana İran'ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıktı ve zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.