Erimeyen Topraklar Norveç'te Musluk Suyunu İçilemez Hale Getirdi

Norveç'in Svalbard takımadalarında yer alan Longyearbyen kasabasında yetkililer, sudaki ağır metal kirliliği nedeniyle halkı musluk suyunu içmemeye çağırdı. Dünyanın en hızlı ısınan bölgelerinden birinde bulunan kasabada, yükselen sıcaklıklar yıllardır donmuş durumda olan toprağın çözülmesine yol açıyor.

Çözülen zeminden çıkan kayaçlardan sızan metaller, kasabanın başlıca içme suyu kaynağı olan Isdammen Gölü'ne karışıyor. Kuzey Kutbu'na yaklaşık 1.287 kilometre uzaklıktaki Longyearbyen, küresel ortalamanın 5 ila 7 katı hızda ısınıyor. Sonbahar sıcaklarındaki artışın on yılda 4 santigrat dereceye ulaştığı bildiriliyor.

Bilim insanları, su kirliliğinin arkasında iki temel etken görüyor: Yıl boyu donmuş kalan permafrost toprağının çözülmesi ve bölgenin eski bir maden kasabası olmasından kaynaklanan jeolojik yapı. Svalbard Üniversite Merkezi'nden Arktik jeoloğu Marjolaine Verret, çözülen zeminde pirit mineralinin suyla temas ettiğini ve oksitlenerek asit oluşturduğunu, bu asidin de kayaçlardaki ağır metalleri suya karıştırdığını belirtiyor. Eylül 2025'te yapılan ölçümlerde manganez seviyesinin Norveç Halk Sağlığı Enstitüsü'nün litre başına 50 mikrogram olan tavsiye sınırının 25 katına çıktığı tespit edildi. Uzun süre yüksek düzeyde manganeze maruz kalmanın, özellikle çocuklarda ve bebeklerde sinir sistemi sorunlarına yol açabildiği ifade ediliyor.

Kirliliğin saptanmasının ardından belediye, yaklaşık 2 bin 600 kişilik nüfus için acil önlem aldı. Yerel bir fabrikada filtrelenen temiz su, bir süpermarkete kurulan merkezi tank aracılığıyla ücretsiz dağıtılmaya başlandı ve kirliliğin nedenlerine yönelik incelemeler başlatıldı. Manganez seviyeleri daha sonra gerilese de bu yılın başında yapılan ölçümlerde sülfat ve nikel değerlerinin de önerilen içme suyu sınırlarını aştığı görüldü. Bu nedenle musluk suyunu içme yasağı hâlâ sürüyor.

Belediye Başkanı Terje Aunevik, manganez düzeylerinin tehlikeli seviyede olmadığını söylese de yetkililerin sağlık kılavuzlarına uymak zorunda olduğunu vurguladı. Su kalitesinin düzelmesi için tamamen yeni bir su şebekesine ihtiyaç duyulabileceğini belirten Aunevik, Svalbard'da sıcaklıkların sık sık donma noktasının altına inmesinin altyapı çalışmalarını zorlaştırdığını ekledi. Norveç'te musluk suyunun içilebilmesini hep doğal karşıladıklarını anlatan Aunevik, şimdi suyu dışarıdan temin edip taşımanın zorlayıcı olduğunu ifade etti.

Uzmanlara göre risk yalnızca Longyearbyen ile sınırlı değil. Verret, Kuzey Kanada ve Alaska'nın da benzer tehlikelerle karşı karşıya kalabileceğini, pirit ve ağır metal bakımından zengin kayaçların ve donmuş toprakların Arktik bölgesinin diğer kesimlerinde de bulunduğunu belirtiyor.