BM'den iklim krizinde 1,5 derece sınırı için acil eylem çağrısı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, iklim krizi nedeniyle dünyanın 1,5 derecelik sıcaklık sınırını aşmaktan kaçınamayacak noktaya geldiğini belirterek, emisyon açığını kapatmak için ülkelere hızlı davranma çağrısı yaptı.

Guterres, kasım ayında Antalya'da yapılacak BM İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesinde, BM Çevre Programı (UNEP) tarafından hazırlanan yıllık Emisyon Açığı Raporu'na ilişkin bir video mesaj yayımladı. Mesajında dünyanın bu sınırı aşmaktan kurtulamayacağını vurgulayan Guterres, sonuçların şimdiden yıkıcı olduğuna dikkat çekti. Dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşanan ölümcül sel felaketleri, aşırı sıcak dalgaları ve şiddetli orman yangınlarını örnek gösteren Genel Sekreter, iklim krizinin ekonomileri sarsarak eşitsizlikleri derinleştirdiğini ifade etti. Krizin sorumluluğu en az olan kesimlerin etkileri ilk ve en ağır biçimde yaşadığını da hatırlattı.

Guterres, yüzyılın sonuna kadar küresel ısınmanın yeniden 1,5 derecenin altına çekilebileceğini belirtti. Bunun için küresel sera gazı emisyonlarının 2030'a kadar yüzde 18, 2035'e kadar ise yüzde 45 oranında azaltılması gerektiğini söyledi. Ancak emisyonların hâlâ rekor düzeyde olduğunu kaydeden Guterres, ulusal iklim planlarıyla mevcut politikaların tehlikeli ölçüde yetersiz kaldığını ve mevcut yolun 2,6 ila 2,8 derecelik bir ısınmaya işaret ettiğini açıkladı. Ona göre emisyon açığı artık bir liderlik sorunu hâline geldi. Güneş enerjisi kullanımının on yıl öncesine göre yedi kat hızlandığını hatırlatan Guterres, gidişatı değiştirecek araçların elde olduğunu, bu nedenle hükümetlerin daha ileri gidip daha hızlı hareket etmesi gerektiğini savundu.

Genel Sekreter, fosil yakıtlardan uzaklaşılmasını, temiz enerjinin tüm sektörlerde yaygınlaştırılmasını, enerji verimliliğini artıracak yatırımların yapılmasını ve metan emisyonlarının azaltılmasını istedi. G20 ülkeleri gibi yüksek emisyon üreten devletlerin daha fazla adım atması gerektiğini belirten Guterres, gelişmekte olan ülkelere iklim mücadelesi için uygun maliyetli finansman sağlanmasını ve bu ülkelerin borç yükünün hafifletilmesini talep etti. Guterres, iklim adaletinin bundan azını kabul etmediğini söyleyerek, her gecikmenin geri dönüşü daha da zorlaştırdığına dikkat çekti.

UNEP İcra Direktörü Inger Andersen ise 2026 Emisyon Açığı Raporu'na ilişkin basın açıklamasında, küresel ısınmayı 1,5 derecenin altında tutma olasılığının artık kalmadığını, ancak Paris Anlaşması'nın bu en iddialı hedefinden vazgeçilmemesi gerektiğini ifade etti. Andersen, 1,5 derecenin üzerindeki her ek derecenin ve her ek yılın sel, sıcak hava dalgası ve orman yangını gibi etkileri artıracağını vurguladı. Paris Anlaşması'nın kabulünden bu yana yenilenebilir elektrik kapasitesinin beklenenden üç kat hızlı büyüdüğünü, güneş enerjisi kurulumunun ise yedi kat arttığını belirten Andersen, kömür ve petrolden elde edilen toplam enerji arzının öngörülenden daha yavaş büyüdüğüne dikkat çekti. Fosil yakıtlar konusundaki ilerlemenin yetersiz kaldığını söyleyen Andersen, ek politika desteğiyle gidişatın değiştirilebileceğini kaydetti. Ülkelerin geri dönüş noktasının şimdiden başladığını kavraması gerektiğini belirten Andersen, Türkiye'de yapılacak COP31'de ülkelerin eylemlerini artırmasını ve G20 ülkelerinden daha büyük bir liderlik göstermesini istedi.