BM Güvenlik Konseyi, Guterres'in halefi için ilk renk kodlu ön yoklamayı yaptı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), görev süresi yıl sonunda dolacak Genel Sekreter Antonio Guterres'in yerine aday olan yedi isim için ilk kez “renk kodlu” ön yoklama gerçekleştirdi. Kapalı oturumda yapılan ve “straw poll” olarak bilinen oylamada 15 konsey üyesi, adaylara ilişkin görüşlerini bir kez daha ortaya koydu.

Konseyin dönem başkanı Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, oylamanın ardından yaptığı açıklamada bunun bir sonraki Genel Sekreter için yapılan altıncı tur olduğunu bildirdi. Sonuçların, adayları gösteren üye devletlerin daimi temsilcilikleri aracılığıyla iletileceğini ve Genel Kurul Başkanının da bilgilendirileceğini belirten Balta, bir sonraki yoklamanın tarihinin henüz belli olmadığını kaydetti.

Diplomatik kaynaklardan sızan resmi olmayan bilgilere göre, yarışta öne çıkan ilk üç adayın her birine veto yetkisine sahip daimi üyelerden ikişer “aleyhte” oy çıktı. Kosta Rikalı Rebeca Grynspan 9 lehte, 5 aleyhte ve 1 çekimser oyla önde tamamladı; ancak aleyhte oyların ikisi kırmızı renkle verildi. Rafael Grossi ve Guyanalı Carolyn Rodrigues Birkett ise 8 lehte, 6 aleyhte ve 1 çekimser oy aldı ve her ikisi de kırmızı renkli ikişer aleyhte oy ile karşılaştı. Macky Sall 5 lehte, 10 aleyhte; Olara Otunnu 4 lehte, 10 aleyhte ve 1 çekimser; Maria Fernanda Espinosa 3 lehte, 9 aleyhte ve 3 çekimser; Ivonne Baki ise 1 lehte ve 14 aleyhte oy aldı.

ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, oylama sonrasında bölgesel rotasyon yönünde bir beklenti olduğunu anladıklarını belirterek, en iyi adayın bir kadın olması halinde bunu memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi. Waltz, “Gerçekten yalnızca en iyi adaya ihtiyacımız var” dedi. Yeni adaylık başvurularına ilişkin olarak ise ülkelerin egemenlik haklarından yararlanarak daha fazla aday gösterebileceklerini ifade etti. Konseyin doğru adımı atması gerektiğini vurgulayan Waltz, seçimin bu takvim yılı içinde ve Guterres'in görev süresi dolmadan yapılmasını tercih ettiklerini açıkladı. ABD'nin hangi adayı desteklediği sorusuna ise “Bu gizli” yanıtını verdi.

Gizli yapılan ve resmi olmayan bu oylamada üyeler her aday için “lehte”, “aleyhte” ya da “çekimser” seçeneklerinden birini işaretliyor. Ön yoklama, adaylara verilen desteği ölçen bir test niteliği taşıyor. Renk kodlu uygulamanın ilk kez kullanılması ise yarışın seyri açısından ayrı bir önem taşıyor. Beş daimi üyenin kırmızı renkte aleyhte oy kullanması, bu adayların şansını azaltıyor. Yine de ön yoklamaların gayri resmi bir süreç olması, verilen kırmızı oyların sonraki turlarda ya da resmi oylamada değişebileciği anlamına geliyor.

BMGK'nin 15 üyeli kapalı oturumlarında en az dokuz “evet” oyu alan ve ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'nın vetosuna takılmayan aday, BM Genel Kurulu'nun onayına sunulacak. BM Şartı birden fazla ismin önerilmesini açıkça yasaklamasa da uzun süredir uygulanan gelenek gereği Konseyin tek bir aday üzerinde uzlaşarak Genel Kurul'a önermesi bekleniyor. Konsey üyelerinin tek bir isim üzerinde mutabakata varmasının zaman alacağı öngörülse de yeni genel sekreterin en geç aralık ayında belli olması bekleniyor. 193 üyeli Genel Kurul'da çoğunluğun onayını alan aday, 1 Ocak 2027'de beş yıllık görevine başlayacak. Guterres ise 2016'dan bu yana iki dönemdir görev yapıyor ve görev süresi 31 Aralık'ta sona eriyor.