Alzheimer Derneği'nden partilere çağrı: Bütçeli Ulusal Demans Eylem Planı
Alzheimer Derneği, Kuzey Kıbrıs'ta demansa yönelik ulusal bir plan bulunmadığını belirterek siyasi partileri ilk 12 ayda uygulanacak bütçeli bir plan hazırlamaya çağırdı. Çağrı, AB finansmanlı İnsan Hakları Platformu Projesi kapsamında cuma günü Lefkoşa'daki Bedesten'de yapılan buluşmada yinelendi.
- Alzheimer Derneği, Kuzey Kıbrıs'ta ulusal bir demans planının bulunmadığını belirtti.
- Dernek, planın ilk 12 ayda uygulanacak bütçeli bir paket olmasını istedi.
- 2024 araştırmasında hasta yakınlarının yüzde 74'ü kamu hizmetlerini "çok yetersiz" buldu.
- Dernek, geriatri uzmanı kadrosu ve ulusal kayıt sistemi dahil beş adım talep etti.
- Buluşma, AB finansmanlı İnsan Hakları Platformu Projesi kapsamında Lefkoşa'da yapıldı.
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen İnsan Hakları Platformu Projesi kapsamında, hak temelli çalışan sivil toplum örgütleri ile siyasi parti temsilcileri cuma günü Lefkoşa'daki Bedesten'de bir araya geldi. Buluşmada Alzheimer Derneği, demansın yalnızca sağlık sorunu değil, kamu politikası meselesi olduğunu savunarak partilere ulusal bir demans eylem planı çağrısı yaptı.
Platformun açıklamasına göre, Alzheimer Derneği adına konuşan Arda Çileker, Dünya Sağlık Örgütü'nün ülkeleri ulusal demans planları hazırlamaya çağırdığını hatırlattı. Çileker, Kıbrıs'ın kuzeyinde bugün böyle bir planın bulunmadığını söyledi. Derneğin tespitine göre ülkede kaç kişinin demansla yaşadığı, tanıya ne kadar sürede ulaşıldığı ve bakım ihtiyacının bilinmediğini belirten Çileker, kamuda geriatri hizmeti ve birinci basamaktan tanı sonrası desteğe uzanan tanımlı bir yolun olmadığını ifade etti. Evde bakım, gündüzlü hizmet ve mola desteğinin de yetersiz olduğunu dile getirdi.
Derneğin 2018'de 800 kişiyle yaptığı araştırmada katılımcıların yüzde 37'sinin ailesinde ya da yakın çevresinde Alzheimer hastalığı bulunduğu, yaklaşık yüzde 90'ının evde bakım hizmeti talep ettiği belirlendi. 2024 araştırmasında ise hasta yakınlarının yüzde 74'ü kamu hizmetlerini "çok yetersiz" bulurken, yüzde 52'si bakım ve tedavi masraflarını karşılamakta zorlandığını söyledi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ailelerin günde ortalama 5 saat bakım verdiği, bu emeğin yüzde 70'inin kadınlar tarafından üstlenildiği de aktarıldı.
Çileker, Sağlık Bakanlığı liderliğinde Sosyal Hizmetler Dairesi, üniversiteler, meslek örgütleri ve bakım verenlerle birlikte hazırlanacak planın ilk uygulama paketinde birinci basamakta risk azaltma ve erken değerlendirme, multidisipliner bir Hafıza Değerlendirme ve Destek Birimi, en az bir geriatri uzmanı kadrosu ile tüm ilçelere yaygınlaşma takvimi, bakım veren eğitimi, evde bakım yönlendirmesi, gündüzlü bakım ve mola desteği pilotu, huzurevleri ve bakımevleri için demansa özgü standart, denetim ve şikâyet mekanizması, ulusal kayıt sistemi ile yıllık kamu raporunun yer almasını talep etti. Çileker, "Bir toplumun gelişmişliği, en kırılgan üyelerine nasıl davrandığıyla ölçülür." dedi.
Sunumların ardından Alzheimer Derneği masasında siyasi parti temsilcileriyle politika belgesi ve veriler üzerine görüşmeler yapıldı.